Την Πέμπτη τα μέλη των επιτροπών Περιβάλλοντος και Δημόσιας Υγείας υιοθέτησαν τη θέση τους για τον νέο μηχανισμό πολιτικής προστασίας της ΕΕ για την περίοδο 2028–2034, ζητώντας μεγαλύτερη χρηματοδότηση και έμφαση στην πρόληψη και την έγκαιρη προειδοποίηση. Η πρόταση προβλέπει αλλαγές στη δομή πόρων, ενίσχυση της κοινής ανταπόκρισης και νέα μέτρα για την αντιμετώπιση υγειονομικών απειλών.
Αύξηση πόρων και κατανομή
Τα μέλη προτείνουν να αυξηθεί ο προτεινόμενος προϋπολογισμός του μηχανισμού στα €12,42 δισ. Σε τρέχουσες τιμές (€11 δισ. Σε τιμές 2025), από τα €10 δισ. Που προέβλεπε η αρχική πρόταση της Επιτροπής. Προτείνουν επίσης εξατομίκευση της κατανομής, με 40% για δράσεις πολιτικής προστασίας, 40% για υγειονομικές κρίσεις και το υπόλοιπο 20% ως ευέλικτο κονδύλι.
Πρόληψη, παρακολούθηση και έγκαιρη προειδοποίηση
Στο επίκεντρο της πρότασης τίθενται η ενίσχυση των συστημάτων παρακολούθησης και η εισαγωγή εργαλείων που θα επιτρέπουν την πρόβλεψη κρίσεων πριν αυτές εκδηλωθούν. Μεταξύ των μέτρων περιλαμβάνονται η χαρτογράφηση ευαλωτοτήτων, η χρήση διαστημικών υπηρεσιών για υποστήριξη συστημάτων δημόσιας προειδοποίησης και η ανάπτυξη προβλέψεων κλίματος και αξιολογήσεων κινδύνου. Προτείνονται επίσης πλαίσια για συντονισμό πολιτικο-στρατιωτικής συνεργασίας και μεγαλύτερος ρόλος σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.
Οι εισηγητές ζητούν συγκεκριμένα τη χρήση δυνατοτήτων του διαστήματος για πρώιμη προειδοποίηση και υποστήριξη των συστημάτων ειδοποίησης.
Ενισχυμένο rescEU και ανταπόκριση στην υγεία
Η θέση προβλέπει ενίσχυση της κοινής ικανότητας αντίδρασης (rescEU), με την εισαγωγή στόλου εναέριων μέσων για την καταπολέμηση δασικών πυρκαγιών, διαθέσιμων από το 2028. Επίσης προτείνεται πλαίσιο «ετοιμότητας ανάκαμψης» για να καθορίζονται σαφείς αρμοδιότητες, τεχνικές και ανθρώπινες δυνατότητες και διαθεσιμότητα δεδομένων για τον συντονισμό της ανάκαμψης.
Στο πεδίο της υγείας, τα μέτρα περιλαμβάνουν αποθέματα ιατροφαρμακευτικών αντιμέτρων (π.χ. Μέσα ατομικής προστασίας, πρώτες ύλες φαρμάκων), ανάπτυξη συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και επιτήρησης, καθώς και στήριξη για διασυνοριακή συνεργασία κέντρων ειδικής φροντίδας, κινητών ιατρικών ομάδων, αξιολόγηση δυναμικότητας ΜΕΘ και μεταφορές ασθενών μεταξύ κρατών σε περιπτώσεις υπερφόρτωσης.
Οι εισηγητές τόνισαν επίσης την ανάγκη για νομική κατοχύρωση των εθελοντών ως πρώτης γραμμής, με σαφή ασφάλιση, αναγνώριση προσόντων και απαλλαγές από δεσμεύσεις της κύριας εργασίας τους.
Η πρόταση εγκρίθηκε από τα μέλη με 61 ψήφους υπέρ, 9 κατά και 9 αποχές και θα τεθεί προς ψήφιση στην Ολομέλεια σε επόμενη σύνοδο.
Οι συντονιστές της θέσης υπογράμμισαν την ανάγκη ενίσχυσης της πρόληψης και της ετοιμότητας ενάντια σε φυσικές καταστροφές, υγειονομικές κρίσεις και υβριδικές απειλές.